15 Δεκεμβρίου, 2010

Άγχος και Πλήξη (Ανία)


L' angoscia vera e' fatta di noia  (C. Pavese)


"Το πραγματικό άγχος είναι φτιαγμένο από πλήξη", λέει σ' έναν αξιοζήλευτο αφορισμό του ο Τσέζαρε Παβέζε. Η απορία γεννιέται αυθόρμητα: Μα πως; Το Άγχος, αυτή η κατάσταση συναγερμού, έλλειψης χρόνου, τρεξίματος πίσω από τα προβλήματα, όλη αυτή η ταραχή είναι δυνατόν να έχει σαν πρώτη ύλη την Πλήξη;

Ή πάλι, παίρνοντάς το αντίστροφα, η Πλήξη, αυτή η θεωρούμενη κατάσταση οκνηρίας, αποτελμάτωσης, ακινησίας, απραξίας είναι δυνατόν να συγγενεύει καθ' οιονδήποτε τρόπο με αυτό που ονομάζουμε Άγχος;

Ας υποθέσουμε πως ο Π., λέγοντας "Άγχος", αναφερόταν στο περιεχόμενο τής έκφρασης τών Γερμανών συγγραφέων (18 αι.), δηλαδή εκείνο το Sturm und Drang, τον καταιγιστικό εκείνο και άνευ αντικειμένου φόβο που, σε ένταση, μπορείς να τον παρομοιάσεις με το συναίσθημα που νιώθεις όταν κάποιο πρωί ξυπνάς και συνειδητοποιείς πως τα μέλη σου δεν κινούνται. Ακούς και βλέπεις τα πάντα αλλά κάθε προσπάθειά σου να κινηθείς αποβαίνει άκαρπη για μερικά λεπτά (πρωινή παράλυση) χωρίς να ξέρεις το γιατί.

Και η πλήξη; Κατά πόσο η Πλήξη είναι ασύμβατη με την παρουσία κάποιου καθήκοντος, όπως μιάς δουλειάς που πρέπει, πιεστικά, να γίνει; Κατά πόσο είναι συνώνυμη/ομοειδής τής ανάπαυσης και τής ανεμελιάς; Αν θέλαμε να παίξουμε τους ερασιτέχνες γλωσσολόγους θα μας ήταν επιτρεπτή η σύνδεση τής Πλήξης με το ρήμα Πλήττω και θα είχαμε την οικεία σε όλους μας σκηνή τού ανθρώπου που πλήττει, χτυπά δηλαδή νευρικά τα δάχτυλά του στο τραπέζι μπροστά του - γνωστή σκηνή, ε;

Σαν συμπέρασμα θα μπορούσε να σταθεί μήπως το ότι η πλήξη δεν είναι παρά η ανυπόμονη αναμονή τού ερχομού ενός μεγάλου κι άγνωστου άγχους τού οποίου ούτε τη φύση μα ούτε και την ένταση είμαστε ικανοί να προβλέψουμε παρ' όλο που νιώθουμε τη βεβαιότητα τής επέλευσής του;

Μπα ...δεν βγάζει εύκολα άκρη κανείς με τους αφορισμούς τών άλλων!

12 Δεκεμβρίου, 2010

Μήδεια και Νόρμα


Η παγωμένη μέρα τέλειωσε κι άρχισε να  μεγαλώνει αργά η απόσταση ανάμεσα στις αυλές τών δυο γυναικών που κλαίγανε καπνίζοντας βαριά τσιγάρα, το ένα πίσω απ' το άλλο. Αργά αργά, η μία γυναίκα χάνει την άλλη, χάνει της αλληνής τις λέξεις, χάνει την συντροφιά της, χάνει το άλλο της μισό. Οι λέξεις τους πια δεν συναντιούνται πουθενά. Επιχειρήματα ψεύτικα κι αλήθειες πικρές ουρλιάζουν τώρα. Είχαν αρχίσει να κατηγορούν η μια την άλλη, ποιά το έγκλημα το πιο σκληρό είχε βάρος στην ψυχή  της. Πέφτει το χιόνι κι ο άνεμος σκορπάει τις νιφάδες, σχηματίζοντας  μακρινούς στροβίλους. Πόσος θόρυβος ακούγεται...Γεμίζει το δρόμο που διαβαίνει ο νυσταγμένος διαβάτης, από την αυλή τής μιάς μέχρι την αυλή τής άλλης. Δεν μπορεί πιά μεταμέλειες να ακούει κι αλληλοκατηγόριες. Σταματά κι από μέσα του μια οργισμένη φωνή σαρώνει τις νιφάδες:

" Μήδεια και Νόρμα, σταματήστε πιά. Τον ύπνο τών μικρών παιδιών, σκεφτείτε. Τρομάζουν όταν σας ακούνε."

09 Δεκεμβρίου, 2010

Έμεινε έξω κανείς;



Μήπως κατά βάθος είμαστε ήδη όλοι μια πολυμειοψηφική πλειοψηφία;



Άλλο ένα βάσανο τής καθημερινής τριβής με τους ανθρώπους είναι ότι δεν σου αναγνωρίζουν ούτε καν τα στοιχειωδέστερα δικαιώματα. Όταν σου καταπατούν ένα από αυτά -το να μην μιλάς όταν δεν έχεις κάτι ουσιώδες να πεις- είναι πολύ κουραστικό.

Από τα χρόνια τού δημοτικού σχολείου αρχίζουν τα παράπονα: ο δάσκαλος παραπονιέται πως ο μαθητής, αν και όποτε ερωτηθεί είναι σε θέση να απαντήσει, δεν "σηκώνει χέρι", "δεν συμμετέχει". Οι μεγάλοι, έκπληκτοι, παρατηρούν πως "το παιδί δεν μιλάει και πολύ" συγκρίνοντάς το με τα άλλα που μιλάνε "φυσιολογικά". Στο τέλος ...απαλλάσσουν το παιδάκι από το ...κατηγορητήριο κάνοντας χιούμορ: "Ε, είναι παιδί που ακούει" ή "Αυτό δε μιλάει γιατί σκέφτεται".

Κατά βάθος όμως "κάτι δεν τους πάει καλά" όταν δεν έχουν να κάνουν με ένα συνηθισμένο παιδί που δε σταματάει να μιλάει, που επαναλαμβάνει με ακρίβεια όλες τις ηλιθιότητες που ακούγονται στο σπίτι του, που λέει και κανένα μπινελίκι που τού έμαθε ο θείος του -κάποτε αποτελούσε ένα είδος "παίζω και μαθαίνω" το να ζητάς από ένα παιδί να επαναλάβει μια βρισιά.

Όλα τα παραπάνω, σε διαφορετικές εκδοχές, συνεχίζονται στα επόμενα στάδια τής ανάπτυξης: "Στόμα έχει και μιλιά δεν έχει" ακούει πίσω από την πλάτη του επιτιμητικά ο έφηβος. "Κάποιο πρόβλημα έχει αυτός" ακούει πίσω του ο ενήλικος που νιώθει πως δεν έχει να προσθέσει κάτι καινούργιο στις συζητήσεις τών άλλων ή που δεν τον ενδιαφέρουν οι συζητήσεις τών άλλων. "Δε μιλάει σε κανέναν, ο στριμμένος κωλόγερος" θα ακούσει ο μεσήλικας.

Στο τέλος, μια κατηγορία ανθρώπων που δεν αντέχει την πίεση τού "Εσύ δεν μιλάς;", φροντίζει αναγκαστικά να ενημερώνεται σχετικά με τα θέματα που απασχολούν τους άλλους μόνο και μόνο για να μη δίνει αφορμή για σχόλια, να μην κινεί υποψίες πως όλα αυτά τού είναι παγερώς αδιάφορα. Τι να κάνουμε... Είναι αποκαρδιωτική απόφαση η απόφαση να συμπλεύσεις με το σύνηθες, την πλειοψηφία που όπως ξαναείπα δεν είναι παρά ένα ανομοιογενές συνοθύλευμα μερικών μειοψηφιών και η σημασία της υπερεκτιμάται. Κυριαρχεί σχεδόν παντού, όμως, εκβιαστικά. Όλο και περισσότεροι προσχωρούν σ' αυτήν, αφομοιώνονται από αυτήν αλλοιώνοντας τη φύση της, μειώνοντας τη συνοχή της κι αυξάνοντας τις φυγόκεντρες δυνάμεις μέσα της μέχρι τη διάλυσή της.

Κάνω μια πρόβλεψη ή διηγούμαι κάτι που έχει ήδη γίνει; Δεν ξέρω...Πάντως, περάστε κόσμε!

Pyjamarama